Co oznacza słowo „symbol”?
W języku ogólnym symbolem może być znak, obraz, liczba, litera, przedmiot lub postać odnosząca się do określonej idei. Biała gołębica kojarzy się z pokojem, serce z miłością, a znak drogowy przekazuje konkretną informację bez użycia słów.
W zależności od sytuacji symbol działa jednak inaczej. W literaturze sugeruje ukryte, często wieloznaczne sensy. W administracji jest ustalonym kodem oznaczającym grupę przyczyn niepełnosprawności. W biznesie informuje o statusie znaku towarowego.
| Kontekst | Znaczenie | Przykłady |
|---|---|---|
| Literatura i kultura | Znak lub motyw, który poza znaczeniem dosłownym sugeruje inne treści | gołąb jako symbol pokoju, wąż jako symbol zła |
| Administracja | Ustalony kod grupy przyczyn niepełnosprawności | 01-U, 05-R, 07-S |
| Biznes i prawo | Oznaczenie związane ze statusem znaku towarowego | ® oraz TM |
Symbol w literaturze i sztuce
Symbol literacki to motyw, obraz, przedmiot, postać lub zdarzenie, które ma znaczenie dosłowne, ale jednocześnie naprowadza odbiorcę na sensy ukryte. Nie wyjaśnia ich wprost. Raczej je sugeruje, dlatego interpretacja zależy od treści dzieła, epoki, kultury oraz doświadczeń czytelnika.
Ten sam motyw może oznaczać różne rzeczy. Gołąb bywa symbolem pokoju, dobroci albo Ducha Świętego. Wąż może kojarzyć się ze złem i podstępem, ale także z medycyną, gdy pojawia się jako wąż opleciony wokół laski Asklepiosa. W Małym Księciu lis wiąże się z oswojeniem i przyjaźnią, natomiast w tradycyjnej bajce często oznacza chytrość.
Znaczenie symbolu nie zawsze jest całkowicie dowolne. Odbiorca odczytuje go na podstawie kontekstu dzieła oraz utrwalonych skojarzeń kulturowych, ale autor może nadać znanemu motywowi własny sens.
Symbol a alegoria – na czym polega różnica?
Alegoria również ma znaczenie dosłowne i przenośne, lecz jej sens jest zwykle ustalony i jednoznaczny. Szkielet z kosą to utrwalona alegoria śmierci, a kobieta z wagą i opaską na oczach oznacza sprawiedliwość. Odbiorca powinien rozpoznać konkretną treść zakorzenioną w tradycji.
Symbol pozostawia większą przestrzeń interpretacyjną. Może mieć kilka możliwych znaczeń, a właściwe odczytanie wynika z całego utworu. Alegoria prowadzi do określonego sensu, symbol natomiast skłania do jego odczytania.
Symbole przyczyn niepełnosprawności w orzeczeniu
W orzeczeniu o niepełnosprawności symbol przyczyny niepełnosprawności nie jest metaforą ani opisem jednej choroby. To ustalony kod wskazujący grupę schorzeń lub uszkodzeń narządów, które powodują zaburzenia funkcji organizmu oraz ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu.
Nie należy utożsamiać takiego kodu z konkretną diagnozą medyczną. Ten sam symbol może dotyczyć osób z różnymi chorobami, jeśli ich problemy mieszczą się w tej samej grupie przyczyn. W jednym orzeczeniu mogą pojawić się maksymalnie trzy symbole, przy czym każdy z nich musi samodzielnie stanowić przyczynę niepełnosprawności.
Najczęściej spotykane kody obejmują:
- 01-U – niepełnosprawność intelektualna.
- 02-P – choroby psychiczne.
- 03-L – zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu.
- 04-O – choroby narządu wzroku.
- 05-R – upośledzenie narządu ruchu.
- 06-E – epilepsja.
- 07-S – choroby układu oddechowego i krążenia.
- 08-T – choroby układu pokarmowego.
- 09-M – choroby układu moczowo-płciowego.
- 10-N – choroby neurologiczne.
- 11-I – inne schorzenia, między innymi endokrynologiczne, metaboliczne i choroby układu krwiotwórczego.
- 12-C – całościowe zaburzenia rozwojowe.
Przykładowo kod 07-S obejmuje choroby układu oddechowego i krążenia, ale sam w sobie nie wskazuje, czy chodzi o chorobę serca, przewlekłą obturacyjną chorobę płuc czy inną jednostkę z tej grupy. Szczegółowa diagnoza wynika z dokumentacji medycznej, a nie wyłącznie z symbolu w orzeczeniu.
Symbole znaków towarowych – ® i TM
W obrocie gospodarczym symbol może pojawić się przy nazwie firmy, logo albo innym oznaczeniu marki. Znak towarowy służy odróżnieniu towarów lub usług jednego przedsiębiorcy od oferty innych podmiotów.
® pochodzi od angielskiego słowa registered i oznacza, że znak towarowy został zarejestrowany. Taki symbol informuje odbiorców o formalnej rejestracji oznaczenia i związanej z nią ochronie prawnej.
TM oznacza trademark, czyli znak towarowy. Może informować, że przedsiębiorca traktuje dane oznaczenie jako swoją markę, ale samo użycie TM nie potwierdza rejestracji. Dlatego ® i TM nie są równoważne: pierwszy symbol odnosi się do zarejestrowanego znaku, drugi nie przesądza o takim statusie.
Zasady ochrony i rejestracji znaków towarowych w Polsce wynikają z przepisów Prawa własności przemysłowej. Znaczenie danego symbolu najlepiej odczytywać więc razem z miejscem, w którym został użyty: w tekście artystycznym może otwierać pole do interpretacji, w orzeczeniu pełni funkcję kodu, a przy marce przekazuje informację o jej statusie prawnym.