Co może powodować swędzenie oka?
Sam świąd nie pozwala jeszcze rozpoznać przyczyny. Znaczenie mają objawy towarzyszące, czas trwania dolegliwości i okoliczności, w których problem się pojawia. Poniższa tabela służy wyłącznie do wstępnej orientacji i nie zastępuje badania lekarskiego:
| Objaw towarzyszący | Potencjalna przyczyna |
|---|---|
| Świąd, łzawienie, kichanie, katar lub obrzęk powiek | Alergia na pyłki, sierść, roztocza, pleśń albo składniki kosmetyków |
| Pieczenie, uczucie piasku pod powiekami, zaczerwienienie i nasilanie objawów przy ekranie | Zespół suchego oka lub przemęczenie wzroku |
| Nagłe drapanie, łzawienie i wrażenie, że coś znajduje się w oku | Ciało obce, na przykład pyłek, kurz lub rzęsa |
| Gęsta, żółtawa lub zielonkawa wydzielina, sklejone powieki rano | Infekcja spojówek, która wymaga oceny lekarza |
| Świąd po założeniu soczewek kontaktowych, zaczerwienienie lub dyskomfort | Podrażnienie, nieprawidłowa higiena soczewek albo ich nietolerancja |
W alergii świąd często dotyczy obu oczu i łączy się z wodnistym łzawieniem. Ropna wydzielina jest inna – gęsta, lepka i może sklejać rzęsy, szczególnie po nocy. Z kolei zespół suchego oka powoduje nie tylko suchość, lecz także pieczenie, uczucie ciała obcego, zaczerwienienie, nadmierne mruganie, a czasem paradoksalnie łzawienie. Sprzyjają mu między innymi długie godziny przed ekranem, klimatyzacja, suche powietrze i niektóre leki.
Co zrobić, gdy oko swędzi?
Przy łagodnym podrażnieniu możesz postępować w następującej kolejności:
- Umyj ręce wodą z mydłem, zanim zbliżysz je do twarzy.
- Nie pocieraj oka, nawet jeśli świąd jest silny. Tarcie może nasilić stan zapalny, uszkodzić powierzchnię oka i ułatwić przeniesienie drobnoustrojów.
- Zrób przerwę od komputera, telefonu i telewizora. Zamknij oczy na chwilę, mrugaj częściej i ogranicz kontakt z dymem, kurzem oraz nawiewem klimatyzacji.
- Zastosuj sztuczne łzy bez konserwantów, zgodnie z instrukcją na opakowaniu. Takie krople nawilżają powierzchnię oka, ale nie leczą infekcji ani alergii.
Jeżeli podejrzewasz drobne zanieczyszczenie, możesz przepłukać oko jałowym roztworem soli fizjologicznej. Nie próbuj wyjmować wbitego przedmiotu pęsetą ani innym narzędziem. Osoby noszące soczewki kontaktowe powinny je wyjąć i nie zakładać ponownie do czasu ustąpienia dolegliwości lub konsultacji.
Chłodny, czysty kompres przyłożony delikatnie do zamkniętych powiek może chwilowo zmniejszyć świąd. Nie stosuj jednak okładów ani płukanek z rumianku lub herbaty. Mogą podrażniać oko, a przygotowane w warunkach domowych nie są jałowe. Nie używaj też przypadkowych kropli, zwłaszcza pożyczonych od innej osoby lub przeterminowanych.
Ostrzeżenie – kiedy potrzebna jest pilna pomoc?
Nie czekaj na samoistne ustąpienie objawów i skontaktuj się z okulistą, jeśli występuje którykolwiek z poniższych sygnałów:
- silny albo narastający ból oka,
- pogorszenie ostrości widzenia lub zamglone widzenie,
- światłowstręt, czyli wyraźna nadwrażliwość na światło,
- ropna, gęsta wydzielina lub sklejanie powiek,
- znaczny obrzęk, intensywne zaczerwienienie albo trudność w otwarciu oka,
- uraz oka, kontakt z substancją chemiczną lub podejrzenie wbicia ciała obcego,
- objawy utrzymujące się, nawracające albo szybko nasilające się.
W przypadku kontaktu oka z chemią przepłucz je dużą ilością czystej wody i pilnie uzyskaj pomoc medyczną. Przy infekcji nie stosuj samodzielnie antybiotyków ani kropli przeciwzapalnych. Dobór leczenia zależy od przyczyny, a niewłaściwy preparat może opóźnić rozpoznanie lub pogorszyć stan oka.
Jak ograniczyć nawroty świądu?
Na co dzień pomagają proste zasady higieny wzroku:
- Myj ręce przed dotykaniem oczu i przed zakładaniem soczewek.
- Przestrzegaj czasu noszenia soczewek oraz zaleceń dotyczących ich czyszczenia i wymiany.
- Rób regularne przerwy podczas pracy przy ekranie, często mrugaj i ustaw monitor tak, aby nie był źródłem odblasków.
- Dbaj o umiarkowaną wilgotność powietrza i nie kieruj nawiewu bezpośrednio na twarz.
- Dokładnie zmywaj makijaż przed snem i nie pożyczaj kosmetyków do oczu.
- Chroń oczy przed pyłem, dymem i silnym słońcem, na przykład za pomocą okularów ochronnych lub przeciwsłonecznych.
Jeśli świąd pojawia się sezonowo, powtarza po kontakcie ze zwierzęciem albo towarzyszy mu katar i kichanie, przyczyną może być alergia. Gdy dolegliwości wracają mimo nawilżania i ograniczenia czynników drażniących, potrzebna jest konsultacja okulistyczna. Najbezpieczniej usuwać przyczynę problemu, a nie tylko krótkotrwale tłumić świąd.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. W razie niepokojących objawów zasięgnij opinii okulisty.