Wróżby andrzejkowe wykonuje się tradycyjnie w nocy z 29 na 30 listopada. To wigilia imienin świętego Andrzeja, dlatego data andrzejek pozostaje co roku taka sama.
Kiedy urządza się imprezy andrzejkowe?
Tradycyjny wieczór wróżb przypada na noc z 29 na 30 listopada. Współczesne spotkania i zabawy często odbywają się jednak w najbliższy weekend, zwłaszcza gdy właściwa data wypada w środku tygodnia. Taka zmiana wynika z wygody uczestników i nie oznacza przesunięcia samego święta.
Andrzejki są też kojarzone z ostatnią okazją do hucznej zabawy przed Adwentem, czyli okresem oczekiwania na Boże Narodzenie. Dlatego organizatorzy imprez wybierają niekiedy weekend poprzedzający 30 listopada, a czasem najbliższy weekend przypadający po tej dacie.
Najprościej rozróżnić te dwa terminy:
- Data tradycyjna – noc z 29 na 30 listopada.
- Termin imprezy – najbliższy weekend przed tą datą albo po niej, zależnie od kalendarza i planów uczestników.
Skąd wzięła się tradycja andrzejkowa?
Dawniej andrzejkowe wróżby miały poważniejszy, matrymonialny charakter. Wykonywały je przede wszystkim niezamężne dziewczęta, zwykle indywidualnie i w odosobnieniu, aby poznać przyszłego męża lub termin zamążpójścia. W Polsce pierwsza znana wzmianka o tym zwyczaju pochodzi z 1557 roku, z utworu Marcina Bielskiego.
Z czasem obrzęd zmienił się w zabawę towarzyską dla kobiet, mężczyzn i dzieci. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych zwyczajów pozostało lanie wosku przez dziurkę od klucza do zimnej wody, ale współczesne wróżby traktuje się przede wszystkim jako rozrywkę.